Jeremiah 1-2

መግቢያ

ነቢዩ ኤርምያስ የትንቢተ ኤርምያስ መፅሀፍት ፀሀፊ ነበር የተፃፈዉም ከክርስቶስ ልደት 627 -580 በፊት ነበር ፤ በተጨማሪም ኤርምያስ የሰቆቃዉ ኤርምያስ ፀሀፊ ነበር ፤ ከአምስቱ ታላላቅ ነቢያቶች አንዱ ነበር ፡፡

ኢሳይያስ ኤርምያስ ከያዘዉ ተስፋ በጥቂቱ የሚበልጥን ይይዛል ፡፡ ማክአርቱር ከሌሎቹ ነቢያቶች በይበልጥ ኤርምያስ ስለራሱ ህይወት እንደመዘገበ ተመልክቷል ፤ አገልግሎቱን፣ የተቃዋሚዎችን ምላሾች እና የግል ስሜቱን የገለፀ ነው ፡፡ የስሙም ትርጉም በእግዚአብሄር ላይ የተጣለ መሰረትን እንዳለው “ ጆሆቫ መወርወር “ ማለት ነው ፤ በተጨማሪም “ ጆሆቫ ይመሰርታል፣ ያፀድቃል እንዲሁም ይልካል “ ማለትም ነው ፡፡ ብሉይ ኪዳን እና አዲስ ኪዳን ኤርምያስን ሰባት ጊዜ ተጠቅሷል ፤ ለምሳሌ ዳን (9፡ 2) ኤርምያስን ጠቅሷል፡ “ በነገሰ በመጀመሪያው ዓመት እኔ ዳንኤል የኢየሩሳሌም መፍረስ የሚፈጸምበትን ሰባውን ዓመት እግዚአብሄር በቃሉ ለነቢዩ ለኤርምያስ የተናገረውን የዓመቱን ቁጥር በመጽሐፍ አስተዋልሁ “ ፤ ማቴ (2፡ 18) ኤርምያስን ጠቅሷል፡ “ ድምፅ በራማ ተሰማ ልቅሶና ብዙ ዋይታ ራሔል ስለ ልጆችዋ አለቀሰች መጽናናትም አልወደደችም የሉምና የተባለው ተፈጸመ “ ፡፡

ኢየሱስ የብሉይ ኪዳን መፈፀም ነበር፡ “ እኔ ሕግንና ነቢያትን ለመሻር የመጣሁ አይምሰላችሁ ልፈጽም እንጂ ለመሻር አልመጣሁም “ (ማቴ 5፡ 17) ፡፡ ብሉይ ኪዳንን የሚጠቅሱ የአዲስ ኪዳን ፀኃፊዎች ለኢየሱስ ተገቢነት ማረጋገጫን ይጨምራሉ ፤ ይህ ከኤርምያስ ቃላችን ጋር ይጣጣማል፡ አዲስ ኪዳን፡ “ እነሆ ከእስራኤል ቤትና ከይሁዳ ቤት ጋር አዲስ ቃል ኪዳን የምገባባት ወራት ይመጣል ይላል እግዚአብሄር ከግብፅ አገር አወጣቸው ዘንድ እጃቸዉን በያዝሁበት ቀን ከአባቶቻቸዉ ጋር እንደ ገባሁት ያለ ቃል ኪዳን አይደለም ፤ እነርሱ በኪዳኔ አልጸ ኑምና እኔም ቸል አልኋቸው ይላል እግዚአብሄር ፡፡ ከእነዚያ ወራት በኋላ ከእስራኤል ቤት ጋር የምገባው ቃል ኪዳን ይህ ነውና ይላል እግዚአብሄር ሕጌን በልቦናቸው አኖራለሁ በልባቸዉም እጽፈዋለሁ ፤ እኔም አምላክ እሆናቸዋለሁ እነርሱም ሕዝብ ይሆኑኛል “ (ኤር 31፡ 31-33) ፡፡ የዕብራዊያን ፀኀፊ “ አዲስ በማለቱ ፊተኛዉን አስረጅቶአል አሮጌዉና ዉራጅ የሆነውስ ሊጠፋ ቀርቦአል “ አለ (ዕብ 8፡ 13) ፡፡ ኤርምያስ አዲሱ ኪዳን በእግዚአብሄር ሕዝቦች ልብ ዉስጥ እንደሚሆን አወጀ ፡፡ በኤፌሶን ጳዉሎስ “ ክርስቶስ በልባቸዉ በእምነት እንዲኖር “ ፀለዬ (ኤፌ 3፡ 17) ፡፡

ኤርምያስ የካህኑ ኬልቅያስ ልጅ ነበር ፡፡ ይህ ልክ በ 2ነገ (22፡ 8) የሕጉን መፅሀፍት እንዳጠናው እን ኬልቅያስ አልነበረም ፤ ለቢኒያም በደረሰው እጣ ግዛት ዉስጥ ከኢየሩሳሌም ሰሜን ምስራቅ ሰዎስት ማይል ርቀት ላይ ከምትገኘው ከዓናቶት ነበር ፡፡ ባሮክ በሚባለዉ ፀሀፊም ተረድቷል፣ ኤርምያስ መልዕክቱየኤርምያስን ፅሁፎች በፃፈዉና በኃላፊነት በያዘው በባሮክ እንዲፃፍ አሳልፎ ሰጠ (ኤር 36፡ 4) ፡፡

ኤርምያስ “ አልቃሱ ኒቢይ “ በመባል ይታወቃል፡ “ ተወግተዉ ስለ ሞቱ ስለ ሕዝቤ ሴት ልጅ ሰዎች ሌሊትና ቀን አለቅስ ዘንድ ራሴ ዉኃ ዓይኔም የእንባ ምንጭ በሆነልኝ ! “ (ኤር 9፡ 1) ፡፡ በዚህ መንገድ ኮንስታብል የኤርምያስ አገልግሎት ከኢየሱስ ጋር ትይዩ እንደ ሆነ ፅፏል ፡፡ በኢየሱስ ዘመን ሰዎች ኢየሱስ ኤርምያስ ሊሆን እንደሚችል አስበዋል፡ “ እርሱም ፡- አንዳንዱ መጥምቁ ዮሐንስ ሌሎችም ኤልያስ ሌሎችም ኤርምያስ ወይም ከነቢያት አንዱ ነው አሉ “ (ማቴ 16፡ 14) ፡፡ በቅርብ ስለሚሆነዉ የባቢሎን ወረራ የኤርምያስ ትንቢቶች እርሱን በደቡቡ መንግስት ዉስጥ መካከል ካሉት ሕዝቦች ዉስጥ ማንንም ወዳጅ አላሸነፉም ፡፡ ማክአርቱር “ የተዛተበት እንደ ነበር፣ ለህይወቱ እንደሞከረ፣ በማከማቻዎች/ባዶ ቤቶች ዉስጥ እንደተቀመጠ፣ ከንጉስ ኢዮአቄም እንዲሸሽ እንደተገደደ፣ በአደባባይ በኃሰተኛ ነቢያት እንደተዋረደ እና ወደ ጉድጓድ ዉስጥ እንደተወረወረ “ ፅፏል ፡፡

ኤርምያስ ከአምስት አስር አመታት በላይ ተንብዮአል ፤ አገልግሎቱ በንጉስ ኢዮስያስ በአስራ ሰዎስተኛዉ አመት (ከክርስቶስ ልደት 627 በፊት) በባቢሎን እስከመዉደቅ (ከክርስቶስ ልደት 586 በፊት) በሁሉም መንገድ ይጀምራል፡፡ ማክአርቱር ኢየሩሳሌም በባቢሎን ከወደቀች በኋላ ኤርምያስ ከቅሬቶቹ ጋር ወደ ግብፅ እንደሸሸ ፅፏል ፡፡ ምንም እንኳን ወደ ግብፅ የሸሸ ቢሆንም በመጨረሻም/በኋላም ባቢሎናዊያን ግብፅንም ያዙአት ፡፡ አንድ ራቢኒክ ፅሁፍ ኤርምያስ ከክርስቶስ ልደት 561 በፊት የመፅሀፉን መዝጊያ ወደሚፅፍበት ስፍራ ወደ ባቢሎን በምርኮ ተወስዶ እንደ ነበር ያቀርባል ፡፡

ማክአርቱር በኤርምያስ ትንቢቶች ዉስጥ አራት ዋና ስዕሎችን ነገርችን አቅርቧል፡ “ 1) የሕዝቡን ኃጢዓት፣ 2) እግዚአብሄር የሚልካቸዉን ወራሪዎች፣ 3) የከበባዉ ዘመቻን እና 4) የጥፋት መቅሰፍቶችን “ ፡፡ ፍርድ የኤርምያስ (1-29) ዋና ጭብጥ ሲሆን ኤርምያስ (30-33) ደግሞ የመሲሁን የወደፊት መንግስትን ያሳያል ፡፡ አብዛኛዉን ኤርምያስ ስለ ፍርድ ቢያወራም “ ሁለተኛዉ ጭብጥ ግን ሕዝቡ ንስኃ የሚገባ ከሆነ ለማዳን እና ለመባረክ ስለ እግዚአብሄር ፍቃደኝነት ነው “ ፡፡

ትምህርት

ኤርምያስ (1፡ 1-3)፡ የመጀመሪያዎቹ ሰዎስት ጥቅሶች ለኤርምያስ መግቢያን ይሰጣሉ ፡፡ አገልግሎቱ በኢዮስያስ የአገዛዝ ዘመን ጊዜ ጀመረ ፤ ኤርምያስ እና ኢዮስያስ የሆነ አይነት ግንኙነት ነበራቸዉ ምክንያቱም ኤርምያስ በኢዮስያስ የቀብር ስነ ስርዓት/ሞት ላይ “ ኤርምያስም ለኢዮስያስ የለቅሶ ግጥም ገጠመለት ፤ እስከ ዛሬም ድረስ ወንዶችና ሴቶች መዘምራን ሁሉ በልቅሶ ግጥማቸው ስለ ኢዮስያስ ይናገሩ ነበር “ ( 2ዜና 35፡ 25) ፡፡

ኤርምያስ (1፡ 4-10)፡ እነዚህ ጥቅሶች የኤርምያስን ምርጫን ይገልፃሉ ፡፡ እግዚአብሄር ኤርምያስን በእናቱ ማህፀን ከመቀመጡ/ከመፈጠሩ በፊት እንደ ነቢይ መረጠው(ቁጥር 5) ፤ “ አቤቱ አንተ ኩላሊቴን ፈጥረኃልና በእናቴም ሆድ ሰዉረኸኛል ፡፡ ግሩምና ድንቅ ሆኜ ተፈጥሬአለሁና አመሰግንኃለሁ ፤ ስራህ ድንቅ ነው ነፍሴም እጅግ ታዉቀዋለች ፡፡ እኔ በስዉር በተሰራሁ ጊዜ አካላሜ በምድር ታች በተሰራ ጊዜ አጥንቶቼ ከአንተ አልተሰወሩም” (መዝ 139፡ 13-15)፡፡

እግዚአብሄር ኤርምያስን “ ለአሕዛብ ነቢይ “ እንዲሆን ለየው (ቁጥር 5) ነገር ግን ኤርምያስ በጣም ልጅ ነኝ በማለት ተቃወመ ፡፡ በዚህ ጊዜ ኤርምያስ ከ20-25 አመት አካባቢ ይሆን ነበር ፡፡ እግዚአብሄርም ኤርምያስ በእርግጠኝት ነቢዩ እንደሚሆን እና በኃላፊነቱ የፈራ እንዳይሆን አረጋገጠለት ፤ ማክአርቱር “ የኤርምያስን አገልግሎት የመለሰዉ ኃይል የእግዚአብሄር መገኘት እና ስጦታ እንደነበር “ አመልክቷል ፡፡

ኤርምያስ (1፡ 11-19)፡ እነዚህ ጥቅሶች የኤርምያስን ኃላፊነት ይይዛሉ ፡፡ የለዉዝ ዛፍ “ እንደ ንቁ ዛፍ ይታወቃል “ ምክንያቱም ከሌሎች ዛፎች በበለጠ ቀድሞ በጥር ስለሚፈካ /ስለሚያብብ ፡፡ እዚህ ጋር የእግዚአብሄር የቀደመ ፍርድ ምልክቶች ነበሩ ፡፡ በተጨማሪም ኤርምያስ የባቢሎንን ዛቻ/ማስፈራራትን የሚወክለዉን የሚፈላ አፍላል አዬ፡፡

መደምደሚያ

እግዚአብሄር ለይሁዳ እንዲናገር አዝዞት የነበረዉን ማስጠንቀቂያ በኤርምያስ በኩል ላከ ፡፡ እግዚአብሄር ፍርዱን እንዲናገር ለኤርምያስ ቃል እና ኃይልን እንደሚሰጠው ቃል ገባለት ፡፡