The Liberator

መግቢያ

ገላትያ ስለ መንፈስ ፍሬ በመግለፅ የታወቀ ነው ፤ በሁለተኛነት ገላትያ በክርስቶስ ስላለዉ ነፃነት በመግለፅም ይታወቃል ፤ በዚህ ማህበር ምክንያት ለገላቲያ ቃላችን ነፃ አዉጪ ነው ፡፡ ገላ (5፡ 1) “ በነፃነት ልንኖር ክርስቶስ ነፃነት አወጣን ፤ እንግዲህ ጸንታችሁ ቁሙ እንደ ገናም በባርነት ቀንበር አትያዙ “ ይላል ፡፡ በኢየሱስ እንደ ነፃ አዉጪ በሰራዉ ነገር ምክንያት በመንፈስ ለመኖር ነፃነት ስላለን የመንፈስን ፍሬ እናሳያለን ፡፡

ገላትያ ስሙን ያገኘዉ በትንሽ እስያ ስፍራ በአሁኑ ጊዜ ቱርክ ከሆነ ስፍራ አግኝቷል ፤ ብዙ ቤተ ክርስቲያንን ያካተተ ትልቅ ግዛት ነበር ፡፡ በገላ (1፡ 1) “ ሐዋሪያዉ ጳዉሎስ “ ብሎ እንዳስቀመጠው ጳዉሎስ ጥያቄ የሌለዉ የገላቲያ ፀሀፊዉ ነው ፡፡

መጀመሪያዉኑም ጳዉሎስ ለገላቲያ ቅርብ ከነበረች ከሲልሽያ ግዛት ከጢሮስ ነበር ፤ ከዚህም የተነሳ አካባቢዉን በደንብ ተረድቶታል /ያውቀዋል ፡፡ ጳዉሎስ በሐዋሪያት ስራ 22 እንደ ገለፀው በታዋቂዉ አስተማሪ/ህግ አዋቂ ገማሊያ ስር በመማሩ ከኢየሱስ ጋር በደማስቆዉ መንገድ ከገጠመዉ ነገር በፊት በይሁዳ ዉስጥ የተነሳ ኮኮብ ሆኗል ፤ ከዚህ ገጠመኝ በኋላ ማክአርቱር ጳዉሎስ “ የክርስቲያን አለቆችን ከማሳደድ ወደ ታላቅ አገልጋይነት “ ሆነ በማለት ፅፏል ፡፡

ገላትያ በአዲስ ኪዳን ዉስጥ የተካተተ ጳዉሎስ ከፃፋቸዉ 13 መልዕክቶች ዉስጥ አንዱ ነው ፤ ይህ መልዕክት ለቤተ ክርስቲያን ቡድኖች የተፃፈ ነበር - “ ወደ ገላትያ አብያተ ክርስቲያናት “ (ገላ 1፡ 2) ፡፡ በገላትያ 2 ጳዉሎስ ወደ ኢየሩሳሌም ሸንጎ/መማክርት የተደረገን ጉብኝት ይገልፃል ፤ ይህ አብዛኞች ምሁራን እስከነበሩበት ቀን ከክርስቶስ ሞት 49 በኋላ በሐዋሪያት ስራ 15 የነበረ የኢየሩሳሌም መማክርት ከነበር ገላቲያ ከጥቂት አመት ቆይታ በኋላ የተፃፈ እንደ ነበር ይመስላል ፡፡

ገላትያ በሮማዊያን ግዛት ክፍል /አዉራጃ ከመሆኗ በፊት ስያሜው የትንሽ ነገድ ክልል ያመለክታል ፤ ሮማዉያን ትልቅ ክፍለ ሀገርን በመፍጠር ገላትያ የሚለዉን ስም ሰጧት ፡፡ በብዙ ተቀባዮች ምክንያት ማክአርቱር ስለ ገላቲያ የጳዉሎስን ማጣቀሻ ስለ መረዳት የሁለት ትምህርት ቤቶች ትምህርትን አቅርቧል፡

1. ገላትያ በነገድ ትርጉሙ ላይ የተጠቀመ ነበር - ገላትያ የአዉሮፓዉያን ነዋሪ የነበሩ ገላትያዊያን የሚኖሩበት በአነስተኛ በማዕከላዊ እስያ የሚገኝ ክልል ነበር ፡፡ ከክርስቶስ ልደት በፊት በሰዎስተኛዉ ክፍለ ዘመን ከጋዉል(ከቀድሞ ምዕራብ አዉሮፓ) ወደ ግዛቱ የፈለሱ ነበሩ ፤ ከዚያም ከክርስቶስ ሞት 25 አካባቢ በኋላ በነገድ ገላትያዊያን ባልነበሩ አንዳንድ ሰዎች ይኖርባት የነበረችን ገላትያ ክፍለ ሀገርን ፈጠሩ ፡፡
2. ገላቲያ በፖለቲካ ትርጉም ላይ ጥቅም ላይ የዋለ ነበር - ገላትያ መላዉን ክፍለ ሀገር የገለፀ እና በገላትያዊያን ነገድ ብቻ በሚኖሩበት ግዛት የተወሰነ አልነበረም ፡፡

ጳዉሎስ በደቡብ ገላትያ ከተሞች በአንፆኪያ፣ በልስጥራ፣ ደርቤ እና በኢቆንዮን ቤተ ክርስቲያንን መስርቷል ፤ ማክአርቱር እነዚህ ከተሞች በገላቲያ ነገድ ግዛት/ክልል የሚገኙ እንዳልነበሩ ይፅፋል ፡፡ በሰሜን ገላትያ ጳዉሎስ እንደ መሰረተው የተመዘገበ ቤተ ክርስቲያ የለም ፤ ይሁን እንጂ የዚህ መልዕክት የመጀመሪያ ተቀባይ ማን እንደ በር በእርግጠኝነት መናገር አስቸጋሪ ነው ፡፡ ጳዉሎስ በሰሜን ገላትያ ክፍል ዉስጥ ተጉዟል ነገር ግን በእነዚያ አካባቢዎች የተመዘገበ ያደረገዉ ምንም የወንጌል አገልግሎት የለም (ሐዋ 16፡ 6, 18፡ 23) ፡፡ በትንሹ ምናልባትም ጳዉሎስ የመሰረታቸዉ በደቡብ ገላትያ ቢያንስ አራቱ ቤተ ክርስቲያናት እንደ ተቀበሉ መደምደም ምክንያታዊ ነው ፡፡

ጳዉሎስ ለምን ገላትያን እንደ ፃፈ ማክአርቱር ሁለት ምክንያቶችን አጉልቶ ያሳያል፡

በእምነት መፅደቅን ለማብራራት - የአይሁድ ሰዎች ጳዉሎስ ከወንጌል ተቃራኒ እንደ ነበር ገልፆት የነበረዉን ሕግ ለእምነት ስለሚፈፅሙ ፡፡

አንዳንዶች የኢየሩሳሌም ማህበር/ሸንጎ ድንጋጌን/ስርዓትን እየጣሱ ስለ ነበር - እነዚህ ሐሰተኛ መምህራን በሙሴ ህግ ክርስቲያን ከመሆን በፊት መጀመሪያ አይሁድ መሆን ግዴታ እንደ ሆነ ስለተናገሩ ፡፡

ትምህርት

ገላትያ (1፡ 1-5)፡ ጳዉሎስ መልዕክቱን የሚጀምርበትን ሂደት ተከተለ ፡፡ ራሱን በማስተዋወቅ/በመለየት (ቁጥር 1) ተቀባዮቹን በመድረስ (ቁጥር 2) ሰላምታን አቀረበ (ቁጥር 3) ፡፡ ከዚያም በኋላ ጳዉሎስ በፍጥነት ወደ ወንጌል አጭር ቃለ ምልልስ ዉስጥ ገባ (ቁጥር 4-5) ፡፡

ገላትያ (1፡ 6-9)፡ አሁን ጳዉሎስ የፃፈበትን ምክንያት ማድረሱን ቀጠለ ፡፡ ገላትያዊያን ለእነርሱ ከሰበካቸዉ ወንጌል ዞር በማለት “ የተለዬ ወንጌል በመያዛቸው “ ተደነቀ (ቁጥር 6) ፤ ጳዉሎስ በእምነት ብቻ በሆነዉ የፅድቅ ወንጌል የፀና ስለ ነበር ያን ወንጌል በተናገረዉ ላይ መልዓክት እንኳን ቢሆን እርግማንን ተነገረባቸው (ቁጥር 8-9) ፡፡

ገላትያ (1፡ 10)፡ ጳዉሎስ ወደ ሌላ ሰዉ መልዕክት በማዳመጥ ደስተኛ እንዲሆኑ የማድረግ ፍላጎት አልነበረዉም ፤ በክርስቶስ ስለ ነበር ከኢየሱስ ወጪ ለሌ ማንንም ሰዉ ለመለማመጥ ትኩረት አልሰጠም (ቁጥር 10) ፡፡

ገላትያ (1፡ 11-12)፡ ጳዉሎስ የሰበከዉ ወንጌል “ ከኢየሱስ ክርስቶስ በመገለጥ የተሰጠ “ ነበር (ቁጥር 12) ፤ ከኢየሱስ ጋር የጳዉሎስ ፈጣን የሆነዉ መገናኘት ሙሉ በሙሉ ቀይሮት ነበር ፡፡ “ ሲሄድም ወደ ደማስቆ በቀረበ ጊዜ ድንገት በእርሱ ዙሪያ ከሰማይ ብርሃን አንጸባረቀ ፤ በምድርም ላይ ወድቆ ሳለ፡- ሳዉል ሳዉል ስለ ምን ታሳድደኛለህ? የሚለዉን ድምፅ ስማ ፡፡ ጌታ ሆይ ማን ነህ ? አለው ፡፡ እርሱም፡- አንተ የምታሳድደኝ እኔ ኢየሱስ ነኝ ፤ የመዉጊያውን ብረት ብትቃወም ለአንተ ይብስብሃል አለው ፡፡ እየተንቀጠቀጠና እየተደነቀ፡- ጌታ ሆይ ምን አደርግ ዘንድ ትወዳለህ ? አለው ፡፡ ጌታም ፡- ተነስተህ ወደ ከተማ ግባና ታደርገው ዘንድ የሚያስፈልግህን ይነግሩሃል አለው “ (ሐዋ 9፡ 3-6) ፡፡

ገላትያ (1፡ 13-17)፡ የኔልሰን ማብራሪያ ጳዉሎስ በቁጥር 13 የጠቀሰዉን “ የአባቶች ወግ “ የሚለዉን “ በከፊል በብሉይ ኪዳን እና በከፊል የአባቶቻቸዉን ልምድ ወይም ወግ በመጨመር ላይ የተመሰረተ የአይሁዶች የህይወት አኗኗር “ በማለት ገልፆታል ፡፡ ጳዉሎስ “ ለአባቶች ወግ ከመጥን በላይ እየቀና “ (ቁጥር 14) እግዚአብሄር ለህይወቱ የተለዬ እቅድ ነበረው ፡፡ ከደማስቆ መንገድ ገጠመኙ በኋላ በሌላ በማንም ሳይመከር ለሰዎስት አመት ወደ አረብ ሄደ፡፡

ገላትያ (1፡ 18-20)፡ በአረብ ከነበረዉ ጊዜ በኋላ ለ15 ቀን ከጴጥሮስ ጋር ወደ ተገናኘበት ወደ ኢየሩሳሌም ሄደ ፡፡

ገላትያ (1፡ 21-24)፡ ጳዉሎስ እግዚአብሄር በህይወቱ ይህን ስራ በፀጋ እንዴት እንደሰራ አሳወቀ/ተናገረ ፡፡ የጳዉሎስ ቃለ ምልልስ እንደ ዜና በመሰራጨቱ ቤተ ክርስቲያን እግዚአብሄር በጳዉሎስ ህይወት አድርጎት ስለ ነበረዉ ነገር እግዚአብሄርን አከበሩ ፡፡

መደምደሚያ

የጳዉሎስ የህይወት መስመር በእግዚአብሄር ተቀየረ ፡፡ ኢየሱስ ራሱን ለጳዉሎስ ገለጠለት ጳዉሎስም ነፃ አዉጪዉን በመቀበል እንደ ገና በባርነት ቀንበር መያዝን እምቢ አለ (ገላ 5፡ 1) ፡፡