Ordinances Regarding Theft, Crops, & Personal Property

መግቢያ

እግዚአብሄር እራሱን በአብርሃም፣ በይስሐቅና በያዕቆብ እና በሴቲቱ ዘር ውስጥ ገለጠ ፡፡ ትናትና ስለ ጥዕዛዝት አውርተናል ፤ እግዚአብሄር እነዚህን ሁኔታዎች ጣልቃ በመግባት በተግባር ላይ አውላቸዋል በዚህም እስራኤላዊያን እንደ ተዋዋሉት እንዴት እንደሚያዙት(እንደ ሚፈፅሙት) ያውቃሉ ፡፡

ትምህርት

ዘጸዓት(22፡ 1); ቁጥር 1 የሚያወራው ስለ እንሰሳት ስርቆት ነው ፤ ለምን በጣም ጥብቅ ሆነ ? ምንድን ሆነ “ከብት ስለ ከብት” ወይም “በግ ስለ በግ” ? እንስሳቶች መተዳደሪያቸው ነበሩ-የመኖራቸው ትረጉም ፡፡ ለከብት አምስት እጥፍ ዋጋውንና ለበግ ደግሞ አራት እጥፍ ፡፡

2ሳሙ(12፡ 6) የሚለው” ይህን አድርጎአልና አላዘነምና ስለ አንዲቱ በግ አራት ይመልስ አለው ፡፡” ይህ የነበረው ዳዊት በራሱ ላይ ከቤርሳቤህ ጋር በመተኛቱ ፍርድን እያወጀ ነበር ፤ ዋይሰርቤ የፃፈው “ ነብዩ ናታን ንጉስ ዳዊትን እንደ በግ ሌባን ቤርሳቤህን ደግሞ እንደ በግ ነበር ያየቸው፣ ዝሙት ሌብነት ነው “ (1ተሰ 4፡ 1-7) በዚህ ኃጢዓት ምክንያት ዳዊት አራት እጥፍ ቅጣት አገኘው ፡፡

• 2ሳሙ(12፡ 18)-የዳዊት ልጅ ሞተ
• 2ሳሙ(13፡ 28-29)- አምኖን ተገደለ(የዳዊት ወንድ ልጅ ነበር)
• 2ሳሙ(18፡ 14)- አቢሴሎም ተገደለ(የዳዊት ወንድ ልጅ ነበር)
• 2ሳሙ(13፡ 14)- ትዕማር ተደፈረች(የዳዊት ሴት ልጅ ነበረች)

አዎ ይህ በተግባር ያወራ የነበረው ስለ በግ ነበር ነገር ግን በተጨማሪ የእግዚአብሄርን ተፈጥሮና መንፈሳዊ መርህን የገልጥ ነበር ፡፡

ዘጸዓት(22፡ 2-3); የሆነ ሰው በምሽት ሰብሮ ቢገባና እስራኤላዊዉ ቢገድለው ጥፋት አይሆንበትም ፤ ይሁን እንጂ በቀን ከሆነ ጥፋት ይሆንበታል(እዳ ይኖርበታል) ፡፡ ዋይሰርቤ የፃፈው “ ሌባን በቀን መግደል የማያስፈልግ በቀል እንዲሆን ይገልፅል “፤ ሌባው ሙሉ ካሳ የማድረግ ወይም እንደ ባሪያ ሆኖ ይሸጣል ፡፡

ዘጸዓት(22፡ 4-5); መልሶ ክፍያ እጥፍ ነበር ፡፡ ከቁጥር 1-4 የነበሩት ትዕዛዞች ስለ እንስሳት ስርቆት ነበር ፡፡ አንዱ የነበረው ከራሱ ምርጥ ማሳ ጋር መልሶ ይከፍል ነበር ፤ ከኃላቸው አጥር አልነበራቸውም ስለዚህ የድንበር ምልክት ብቻ ነበር(ዘዳ 19፡ 14) ፡፡ አጥር ባለመኖሩ ምክንያት እንስሳቶች በተፈጥሮ ድንበሩን አቃርጠው ይመጣሉ ፤ ምሳ(22፡ 28) የሚለው “ አባቶችህ የሰሩትን የቀድሞውን የድንበር ምልክት አታፍልስ ፡፡ “

ዘጸዓት(22፡ 6-8); እሳትን ያስጀመረው ስለጠፈው መልሶ ይክፈል ፤ “ሙሉ ካሳ” የሚለው ቃል ትርጉሙ በዘጻ 22 ውስጥ ስድስት ጊዜ አይተነዋል ፡፡ የዕብራዊ ቃል “ሻላን” ማለት “ ሙሉ ወይም ጠቅላላ ማድረግ” ሲሆን ፤ ”ሻሎም” ለሰሰላም ለሚለው ቃል በጣም የቀረበ ነው ፡፡ ሙሉ ካሳ ባመጣችሁ ጊዜ ሰላም ወደ ጫወታ መምጣት ይጀምራል ፤ እነዚህ ሁሉ ወደታች የመጡት ለልብ ሁኔታ ነው ፡፡

ዘጸዓት(22፡ 9); ከእንስሳት ስርቆት ወደ ዘር ስርቆት ሄደናል አሁን ደግሞ ስለ ሰው ንብርት እናወራለን ፡፡ ትክክለኛ መንገድ እኔ የማስበው ሰለሞንና የሱ ጥበብ በህፃኑ (1ነገ 3፡ 16-28) ፤ የእውነት ማን ነው ትክክል የልባቸው ሁኔታ የት ነው ?

ይህ በተጨማሪም ስለ ዮሴፍና ስለ ወንድሞቹ ዮሴፍን ለባርነት መሸጣቸውንና አባተቸውን መዋሸታቸውን እንዳስብ ያደርገኛል(ዘፍ 37፡ 25-36) ፤ ስለ ልባቸው ሁኔታ ተመልሼ መሄድ መቀጠልን እፈልጋለሁ ፤ ይህ ለእኔ መጥፎ ነው እንዴት ቅናትና ምሬት በዮሴፍ ላይና ባባታቸው ላይ ወንድሞቹ ይህን እንዲያደርጉ መራቸው ፡፡ መጥፎ ባህሪይ በምናይ ጊዜ (ያማለት ከጎረቤቶቻችሁ ስርቆት ስታዩ) የልባቸው ሁኔታ በዚህ ስር ነው ማለት ነው ፡፡

ዘጸዓት(22፡ 10-15); ካሳ የማያስፈልግ የነበረው የእውነት ስህተት ካልተፈፀመ ነበር ፡፡ የሆነ ሰው አደራ አስቀምጦ እና በጥንቃቄ ካልያዙለት እራሱኑ መልሰው ይከፍላሉ ፤ የጠፋው በኪራይ ዋጋ ሸፈን ነበር ፡፡ አስታዉሱ እስራኤላዊያን በበርሃ ሲንከራተቱ ነበር ስለዚህ ቅርፅና ህግ አስፈለጋቸው ፡፡

ዘጸዓት(22፡ 16-17); ሴት የአባታ ንብረት ነበረች ፤ ወጣት ጥንዶች ከጋብቻ የቀደመ ወሲብ ቢያደርጉ ከዚያም ሰዉየው ሴታን ቢያገባት በህግ ለአባታ ጥሎሽ ይስጥ ፤ አባታ ሴት ልጁን ለእሱ(ለወንዱ) ለመስጠት ባይፈቅድ ሰዉየው የሙሻራ ዋጋዋን ይከፍል ነበር ፡፡ የሙሽራ ዋጋው የነበረው 100 የብር ሰቅል(ዘዳ 22፡ 19)፡፡

በእኛ ትውልድ በአንዳንድ ምክንያቶች ከጋብቻ በፊት ወሲብና አብሮ መኖር ሰዎች ችግር የለውም ብለው ያስባል ፤ ይህ ኃጢዓት ነው ከዚያም ወደ መለየት ችግር ያመራል ፤ ዘፍ(2፡ 24) የሚለው ሁለት ሰዎች ወሲብ ባደረጉ ጊዜ አንድ ስጋ ሆነዋል ፡፡ እግዚአብሄር ይህን ያዘጋጀው ለአንደ ወንድና ለአንድ ሴት ነው ፡፡ ሰዶምንና ገሞራን ተመልከቱ; እግዚአብሄር ይህን አላዘጋጀም ወንድ ለወንድ ወይም ሴት ለሴት (ዘፍ 19) ፡፡ የክርስቶስ አካል እዉነት ማወጅ መጀመር ያስፈልጋታል ፡፡

ዘጸዓት(22፡ 18-24); ማርት(መተት) የእግዚአብሄርን ፈቃድ የመከልከል ሙከራና መሞት የሚያስቀጣ ነበር ፡፡ ከእንስሳት ጋር የሚገናኝ በሞት ይቀጣ ነበር ፤ በእነዚህ ሁሉ ታላቅ ፈተና የነበረው ጣኦት አምልኮ ነበር ለእስራኤል ፡፡

እግዚአብሄር ሲናገር “ የተጎዱትን ስደተኞችን፣ መበለቶችንና ቲሞችን ልከላከልላቸው እፈልጋለሁ” ፤ እግዚአብሄር ጩኸታቸውን ይሰማል እናም ቁጣው ያቃጥላችኃል ፤ ለመበለቲቱና ለየቲሞች ካልተጠነቀቃችሁ ትገደላላችሁ ከዚያም ሚስቶቻችሁና ልጆቻችሁ መበለትና የቲሞች ይሆናሉ ፡፡

ዘጸዓት(22፡ 25-27); ምሳ(28፡ 8) “ በአራጣ ብዛትና በቅሚያ ሀብቱን የሚያበዛ ለድሀ ለሚራራ ያከማችለታል ፡፡“ እስራኤላዊያን በራሳቸው ሳይሆን በእግዚአብሄር ላይ ቢያተኩር በተፈጥሮ ሌሎችን ይሃርካሉ ፡፡ ፈፅን ስለራሰችን እናስብ ግን ሌሎችንም እንደምናስበው ! ይህ ትክክለኛው የኢየሱስ መልዕክት ነው; እግዚአብሄርን መውደድና ሌሎችን መውደድ ፡፡

ዘጸዓት(22፡ 28-30); በሐዋ (23፡ 4-5) ውስጥ ጳውሎስ ሰለተናገረውን ሊቀ ካህን ይቅርታ አለ(ዘጸ 22 በመጥቀስ) ፤ የእግዚአብሄር ትዕዛዝ ; ለጋሽ ሁኑ፣ የታዘዛችሁትን አታዘግዩ፣ እስኪጠነክር ለእንስሳው ሰባት ቀን ፍቀዱለት እናም እኔ የጠየቃችሁን ወደ ኃላ አታስቀሩ ፡፡

ዘጸዓት(22፡ 31); በመጨረሻም እግዚአብሄር ሲናገር “ ቅዱስ ህዝብ ትሆኑኛላችሁ ”፤ አስታዉሱ ከአምስቱ የህግ መፅሀፍት ዉስጥ ዋና ነገሮችን(ዘጸ 19፡ 5-6) ፡፡

እናንተ የእኔ የተለየ ሀብት ናችሁ ፡፡

እናንተ የመንግስቴ ካህናት ናችሁ ፡፡

እናንተ ቅዱስ ህዝብ ናችሁ ፡፡

እግዚአብሄር አውሬ የቦጨቀዉ እንስሳት እንዳትበሉ ብሎ አዘዛቸው- እናንተ ቅዱስ ህዝብ ናችሁ ፡፡ ፃድቅ ምግብ አይለምንም (መዝ 37) ፤ እግዚአብሄር ለእነሱ ምግብ ይሰጣቸው ነበር ፡፡

መዝጊያ

አነዚህ ትዕዛዞች ያለማቐረጥ የሚያመለክቱት እስራኤላዊያንን ወደ እግዚአብሄር ለመመለስ ነበር ፤ እግዚአብሄር ይናገር የነበረው “ በንፁሁ በግ በኩል እንዴት ነጻ እንዳወጣኃችሁ ታስታውሳላችሁ ?በሂሶጵ እና በቐሚዎቹ ላይ በነበረው ደም በኩል ? ሁላችሁንም ከመቅሰፍቱ ነፃ ባደረገቻችሁ በትር በኩል ? ቀን በደመና አምድና ማታ በእሳት አምድ ውስጥ ?እንድታደርጉ የምፈልገው ልክ እኔ ነፃ እንደዳቸጣኃችሁ ነው ! እንድታደርጉ የምፈልገው ልክ ከበርሀቸው ውስጥ እንዳገኘኃችሁ ነው ፤ ለእናንተ እጠነቀቃለሁ ፡፡” እግዚአብሄር በሁሉም ነገር ውስጥ ነው ፤ እነዚህ ሁሉም ነገሮች ወደ መሲሁ ያመለክቱናል ፡፡