The Passover

መግቢያ

ማለፍ (ፋሲካ) የግብፃዊያን የበኩር ልጅ መሞት ነበር ነገር ግን እግዚአብሄር በእስራኤላዊያን ላይ አለፈ ፡፡ ሙሴና አሮን እግዚአብሄር ነፃ ያወጣቸውን ህዝቦች ረዱ በመጨረሻ ወደ ነፃ አውጪው መሲሁ አመለከቱን ፡፡ እግዚአብሄ ያመጣቸው አስር መቅሰፍት ; 1) ውህውን ወደ ደም ቀየረው; 2) እንቁራሪቶች ; 3) ትንኞች; 4) የከብቶች መሞት; 5) ቁስል; 6) በረዶ; 7) አንበጣ; 8) ጨለማ; 9) የበኩር ልጅ መሞት ፡፡ ዘጸዓት 12 የእግዚአብሄር ትዕዛዝ ለፋሲካ እና የበኩር ልጅ ሞት ተመዝግባል ፤ በፈርዖን ልብ መፅናት ምክንያት እግዚአብሄር ስሙ እንዲታወቅ አደረገ (ሮሜ 9፡17)፡፡

ትምህርት

ዘጸዓት(12፡ 1-2); እግዚአብሄር ለሙሴና ለአሮን አድስ የቀን መቁጠሪያ ለአስራኤላዊያን ባለፈበት ወራት በመጋቢት ወይም በግንቦት ጊዜ መዋቅር ውስጥ የሚጀመር እንዲመሰርቱ አዘዛቸው ፡፡ ይህ ወር አቢብ ተብሎ ይጠራል ትርጉሙም “ የጆሮ ወር” ፍሬ(ጥሬ) በጆሮ ነበር ማለት የመሰብሰቢያ ጊዜ ነበር ማለት ፡፡ የባቢሎናዊያን ምርኮኝነት መጨረሻ ላይ ይህ ወር ኒሳን ተብሎ እንደገና ተጠራ (ናሆ 2፡ 1; አስ 3፡ 7) ፡፡ ዛሬ እስራኤላዊያን የሚጠቀሙት ሲቪል አቆጣጠር በአይሁድ አድስ አመት መስከረም ወይም ጥቅምት የሚጀመር ነው ፤ እግዚአብሄር ለእስራኤል እድስነገር ጀምሮ ነበር ቀን አቆጣጠራቸውን በመቀየር ምልክት አደረገ ፡፡ ይህ እኔን እንዳስብ ያደረገኝ መሲሁን አዳኝ አድርጋችሁ ስትቀበሉ ጠቅላላ አድስ አቆጣጠር አግኝታችኃል፣ ሁሉም አድስ ጅማሬ ሆናል ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 3-5); እግዚአብሄር እያንዳንዱ የቤት ሰዎች እንከን የሌለበት አንድ ወንድ እንስሳት(የበግ ወይም የፍየል) በወሩ በአስረኛው ቀን እንዲመርጡ አዘዛቸው ፡፡ አነስተኛ ቤተሰቦች በጋራ እንዲቀላቀሉና “ እያናዳናዳቸው እንደሚበሉት መጠን” እንዲመርጡ አዘዛቸው ፡፡ እንከን የሌለበት ለመባል እንሰሳው ችግር የሌለበት፣ ጉድለት የሌለበትና ያልተጎዳ መሆን አለበት ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 6); ይህ እንስሳት በወሩ አስራ አራተኛው ቀን ድረስ ይጠበቃል ከዚያም ሁሉም ማህበር እንስሳቶቹን ፀሀይ ስትገባ ያርዳቸዋል ፤ እንስሳቶቹን ለአራት ቀን የሚጠበቁት በእርግጠኝነት ፍፁም እንደነበሩ ለመፍቀድ ነበር ፡፡ በመሻገር ውስጥ የእነዚህ እንስሳቶች መስዋዕት እስራኤላዊያንን ይከላከላቸዋል ፤ ጠቦቱ ትዝ የሚያስብለን ጊዜ እግዚአብሄር አብርሃምን ይስሐቅን እንዲሰዋለት በጠየቀው ጊዜና የይስሐቅን ጥያቄ ለአብርሃምን ዝግጅት እንዳደረጉ “ የመስዋዕቱ በግ ግን ወዴት ነው ?”(ዘፍ 22፡ 7)፡፡

ይህ የመስዋዕት በግ ለክርስቶስ እንደ መስዋዕት በግ ጥላ ሆነ ፤ መጥምቁ ዮሐንስ ኢየሱስ ለመጠመቅ ወደሱ እየቀረበ መምጣቱን ባየ ጊዜ የተናገረው “ እነሆ የአለምን ሁሉ ኃጢዓት የሚያስወግድ የእግዚአብሄር በግ”(ዮሐ1፡29) ፡፡ ኢትዮጲያዊው ጃንደረባ ከኢሳ 53 በሚያነብ ጊዜ ምን እንደነበረ ማወቅ ይፈልጋል “ አንደ በግ ወደ መታረድ ተነዳ”(ሐዋ 8፡ 32) ስለዚህ ፊልጶስ ስለ ኢየሱስ መልካም ዜና ነገረው ፡፡ በኢሳ(53፡ 7) ላይ እንደተገለፀው ኢየሱስ“ ተጨነቀም ተሰቃየም አፉንም አልከፈተም ለመታረድ እንደሚነዳ ጠቦት በሸላቶቹም ፊት ዝም እንደሚል በግ እንዲሁ አፉን አልከፈተም” ፤ ጴጥሮስ ኢየሱስን እንከንና ነቀፋ እንዴሌለበት ጠቦት ገልፆታል (1ጴጥ 1፡ 18-20)፡፡ በራዕ(5፡ 5-6) ላይ ዮሐንስ “ አንድ እንደታረደ በግ አየሁ” በእግዚአብሄር ዙፍን ፊት ቆሞ ፡፡መፅሀፍት የሚነግሩን ኢየሱስ እንከን የሌለበት የሚለውን መመልመያ(መመዘኛ) አማልታል ፤ ኢየሱስ ኃጢዓት አላወቀዉም(2ቆሮ 5፡ 12)፤ “ እርሱም ኃጢዓት አላደረገም ተንኮልም በአፉ አልተገኘበትም”(1ጴጥ 2፡ 22) ፤ በእርሱ ኃጢአት አልነበረም (1ዮሐ 3፡5) ፤ ኢየሱስ የእግዚአብሄር በግ ነው ፡፡ እሱ ፍፁም ነው ፤ በሰው መልክ የሆነ እግዚአብሄር ነው ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 7); ከንፅሁ የበግ ደም ወስደው በመቃናቸው ላይና በዳርና ዳር የበሩ ቃሚዎች ላይ እንዲያደርጉት ነገራቸው ፤ ዋይሰርቤ ሲናገር “ ይህ የበግ ህይወት አልነበረም ከፍርድ ህዝቡን ለማዳን እንጂ ነገር ግን በግ ሞታአል”፡፡ በተመሳሳይ የኢየሱስ መሞት ለእኛ ህይወት ሊሰጥ ነው ፤ ኢየሱስ የመጣው “ ነፍሱንም ለብዙዎች ቤዛ ሊሰጥ”(ማቴ 20፡ 28) ፡፡ ኢየሱስ አድስ ኪዳን በመሰረተ ጊዜ የተናገረው “ ስለ ብዙዎች ለኃጢዓት ይቅርታ የሚፈስ የአድስ ኪዳን ደሜ ይህ ነው”(ማቴ 26፡ 28) ፤ ኢየሱስ መልካም እረኛ ነው “ መልካም እረኛ ነፍሱን ስለበጎቹ ያኖራል”(ዮሐ 10፡ 11) ፡፡ በእርሱ ደም ተዋጅተናል ይቅር ተብለናል (ኤፌ 1፡ 7) ኢየሱስ ራሱን ለሁላችንም ቤዛ አድርጎ ሰጠ (1ጢሞ 2፡ 5-6) ፡፡” ደምም ሳይፈስ ስርየት የለም “(ዕብ 9፡ 22-23) ስለዚህ ኢየሱስ በደሙ ሰዎችን ለእግዚአብሄር ዋጀ (ራዕ 5፡ 9) ፡፡ ዘጸዓት 12 ክርስቶስ ለእኛ ኃጢዓት ለከፈለው መስዋዕትነት ሙሉ ጥላ ነው ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 8-11); እግዚአብሄር አድስ ጅማሬ የሚያደርጉበትን ምግብ አወሳሰድ ትዕዛዝ ሰጣቸው ፡፡ በጉ መጠበሳ ያለበት እና የሚበላው ከአልቦካ ዳቦና ከሚማረር ቅጠል ጋር ማታ መሆን እንዳለበት ፤ የበጉ ሁሉም አካል ጭንቅላቱን፣ እግሮቹንና የሆድ እቃውን ጨምሮ እንድበሉት፤ ማንያውም የቀረው ይቃጠል ፡፡ የእግዚአብሄር አድስ ጅምሬ በፍጥነት ይብሉ ከዚያም እስራኤላዊያን ለጉዞአቸው የሚያደርጉት ጫማችሁን በእግራችሁና በትራችሁን በእጃችሁ ይሁን ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 12-13); በዚያች ሌሊት እግዚአብሄር በመላው በግብፅ ምድር የበኩር ወንድ የሁለቱንም የሰውንና የአውሬን በመምታት ፍርዱን በግብፅ አምላክ ላይ ፈፀመ ፡፡ እስራኤላዊን በሚለየው በበግ ደም በመቃናቸውና በበራቸው ቃሚ ምልክት በተደረገው ከዚህ መቅሰፍት የተሸፈኑ ሆኑ ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 14-20); እግዚአብሄር እስራኤልን ይችን ምሽት ለማስታወስ በየአመቱ አድስ ጅማሮውን እንዲያከብሩ አዘዛቸው ፤ ለሰባት ቀን ከቤታቸው እርሾን እንዲያስወግዱና ያልቦካ ቂጣ እንዲበሉ ታዘዙ ፡፡ እግዚአብሄር እንዴት ከግብፅ እንዳወጣቸው እንዲያስታውሱ በዚህ ሳምንት በጠቅላላ “ ያልቦካ ቂጣ በአል ያደርጋሉ ” ፡፡ ምግብ ከማዘጋጀት ዉጪ ሌላ ስራ መስራት አይችሉም ከዚያም በመጀመሪያውና በሰባተኛው ቀን “ቅዱስ ስብስበ” እንዲያደርጉ ታዘዙ ፡፡ ማንም ይህንን ትዕዛዝ የማያከብር ከእስራኤል ይወገዳል ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 21-23); ሙሴ እስራኤላዊያንን የፋሲካውን እንስሳት እንዲመርጡና እንዲያርዱ ከዚም የሂሶጵ ቅጠል ደሙ ውስጥ በመንከርና በበሮቻቸዉ ማቃንና ጉበን ላይ እንዲረጩት አዘዛቸው ፡፡ እግዚአብሄር በግብፅ ሲያልፍ ደሙን ባየ ጊዜ “ አጥፊውም ይመታችሁ ዘንድ ወደ ቤታችሁ አይተወውም ፡፡” ዋይሰርቤ ሲናገር “ ምናልባት የእና እምነት ከሂሶጵ የደከመነው ግን በራሳችን ያለን እምነት አደለም እኛን የሚያድንን ነገር ግን በአዳኛችን ደም ያለ እምነት ነው “፡፡

በቁጥር 23 ላይ “አጥፊው” ቅድመ ክርስቶስ ሊሆን ይችላል ? በዘኁ(22፡ 31) “ እግዚአብሄርም የበለዓምን አይኖች ከፈተ የእግዚአብሄርን መልዓክ በመንገድ ላይ ቆሞ የተመዘዘም ሰይፍ በእጁ ይዞ አየ ሰገደም በግንባሩም ወደቀ ፡፡”

በኢሳ( 37፡ 36) “ የእግዚአብሄር መልዓክ ወጣ ከአሶራዊያንም ሰፈር 185 000 ገደለ” ፡፡በዘጸ(23፡ 20-23) እግዚአብሄር እስራኤላዊያንን የሚጠብቅና ወደ ተስፋይቱ ምድር የሚያስገባቸውንና አሞራዊያንን፣ ኬጢያዊያንን፣ ፌርዛዊያንን፣ ከነዓንያዊንን፣ ኤዊያውያንንና ኢያቡሳዊያንን ከፊታቸው የሚጠርግ መልዓክ ከፊታቸው እንደ ሚልክላቸው ይናገራል ፡፡ ኢየሱስ አጥፊው ነበር ወደራሱ የሚያመጣውን መንገድ እያዘጋጅ ፤ በብሉይ ኪዳን ኢየሱስ ሁሉም አይነት ሚና ነበረው ፡፡ ሁል ጊዜ ተናጋሪ ብቻ አልነበረም; ምናልባት ታግሎ ነበር፣ በሚነድድ ቁጥቐጦ ውስጥ ራሱን ገልጣል፣ ለህዝቡ መንገድ ለማዘጋጀት ህዝቦችን ጠርጋአል ፡፡ ራዕ(19፡ 11-14) የሚገልጠው ኢየሱስ እንደ ኃይለኛ ተዋጊ “ በጽድቅ ይፈርዳልም ይዋጋልም”በውጊያው ላይ የሰማይ ሰራዊትን ይመራል ፡፡ እግዚአብሄር ሁል ጊዜ እንዲህ ሰላማዊ ሰው አይደለም ህዝቡን ነፃ ለማውጣት የሚወስደውን(የሚያስፈልገውን) ያደርጋል ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 24-28); ሙሴ የእግዚአብሄርን ትዕዛዝ በየአመቱ የፋሲካን በዓል እንዲያደርጉ በዚህም እግዚአብሄር እንዴት ግብፃዊያንን እንደመታና እኛን ከምርኮ እንዳወጣቸው ለልጆቻቸው እንዲያስተምሩ አሳያቸው ፡፡ እስራኤላዊያንም እግዚአብሄር እንዳዘዛቸው አደረጉ ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 29-36); ፋሲካ ሆነ ፤ እስራኤላዊያን ፍፁም በሆነ ትንሽ በግ ነፃ ሆኑ ፤ እግዚአብሄር በግብፅ በኩርን መታ ፈርዖንም ከግብፅ የእስራኤልን መንጋ አስወጣ ፡፡ እግዚአብሄር ቃል እንደገባው ግብፃዊያን ለእስራኤላዊያን የብርና የወርቅ ጌጣቸውን ሰጣአቸው እና አልብሰው ከግብፅ አስወጥተው ላካአቸው ፡፡ ያ በግ በመጨረሻም ኢየሱስ ሆነ ፡፡

ዘጸዓት(12፡ 37-42); እስራኤላውያን ወደ ተስፋይቱ ምድር ጉዞ ጀመሩ ፤ ጆሴፍስ ሲናገር ከመንጎቻቸው ጋር የተጋአዙት እስከ 2ሚሊዮን ሊደርሱ ይችላሉ (600000 ወንዶች ከቤተሰባቸው ጋር ተጨምሮ) ፤ “ ከጎሳ የተቀላቀለ ህዝብ “ አይሁድ ያገቡ ግብፃዊያንን ወይም እግዚአብሄርን የፈሩ ግብፃዊያን ሊኖሩ ይችላሉ ፤ ምንም እንካን ከሌላ ምድር ቢሆኑም እነዚህ ሰዎች በብዙ ጊዜ ቆይታ የእስራኤላዊያን ማህበረሰብ ሆነዋል ፡፡” ከወርቅና ከብርም ጋር አወጣቸው በወገናቸውም ውስጥ ደዌ አልነበረም ፡፡ፈርተዋቸው ነበርና ግብፅ በመውጣታቸው ደስ አላት”(መዝ105፡37-38) ፡፡ በግብፅ ከ430 አመታት በኃላ እስራኤላዊያን ነፃ ወጡ ! ወደ ተስፋይቱም ምድር ሄዱ ፡፡

ይሁ (1፡ 5) የገለፀው “ ዳሩ ግን ሁሉን አንድ ጊዜ ፈፅሞ ምንም የተማራችሁ ብትሆኑ ጌታ ከግብፅ አገር ህዝቡን አድኖ የማያምኑትን በኃላ እንዳጠፋቸው ላሳስባችሁ እወዳለሁ ፡፡” ስለዚህ ነው ህዝቡን ከግብፅ ያወጣው ? ጌታ ! ኢየሱስ ! እግዚአብሄር በኢየሱስ ክርስቶስ ውስጥ በየትኛውም በኃይለኛው ይሄዳል ህዝቡን ለማዳን ፡፡

ዘጸዓት(13); ይህ ምዕራፍ እንደገና የሚያወራው የእግዚአብሄርን ትዕዛዝ በኩር የእርሱ እንደሆነ (ቁጥር 2)፣ ከግብፅ ስለሚወጡበት መንገድ ይገልፃል (ቁጥር17-18)፣ ሙሴ የዮሴፍን አጥንት ከእነርሱ ጋር ይዞ እንደወጣ ይገልጣል (ቁጥር 19) እና አፅዕኖት የሚሠጠን እግዚአብሄር ከፊታቸው በደመና አምድ ወይም በእሳት አምድ ሊመራቸው መሄዱን ያሳየናል (ቁጥር 21-22) ፡፡ ነገር ግን ከበጉ ደም ውጪ ዋና(አምድ) የለም ፡፡

መዝጊያ

እግዚአብሄር ነፃ በማውጣት ስራ ላይ ነው በዚህም የእኔ ፀሎት እናንተ እያንዳንዳችሁ በክርስቶስ ደም ከኃጢዓት ባርነትና ከሞት ነፃ እንድትወጡ ነው ፡፡