Instructions Before Entering the Promised Land

መግቢያ

ሙሴ ስብከቱን(ትምህርት) በዘዳ(1-3) ጀምሮአል ፡፡ ሙሴ አልፈውት የነበሩትን ጦርነቶች በማስታወስ እና ኢያሱ እንደሚመራቸው በመናገር ለእስራኤል ልጆች በቀጥታ ነገራቸው ፡፡

ትምህርት

ዘዳግም 4፡ ይህ ምዕራፍ እንደ ጥበበኛ ሰው እንዴት መኖር እንዳለባቸው(ቁጥር 1-40) ትዓዛዝ ይሰጣል፣ የመማፀኛ ከተሞች ምንድን እንደነበሩና ለማን እንደነበሩ(ቁጥር 41-43) እና ሙሴ እንደ ገና በትዕዛዞቹ ላይ ሄደ ምክንያቱም ነገሮችን የሚረሱ ሰዎች ነበሩ (ቁጥር 44-49) ፡፡

ዘዳግም 5፡ ይህ ምዕራፍ የእግዚአብሄርን ኪዳን ከህዝቡ ጋር ስላደረገው(ቁጥር 1-5)፣ ስለ አስዕርቱ ትዕዛዝ(ቁጥር 6-22) እና ሙሴ በእስራኤላዊያን እና በእግዚአብሄር መሀከል መሀከለኛ እንደ ነበር(ቁጥር 23-33) መረጃ ይሰጣል ፡፡

ዘዳግም 6 ለእስራኤላዊያን እና ለአይሁዳ ባህል ዛሬም አስፈላጊ ነው ፡፡ ዋይርስቤ የገለፀው “ እግዚአብሄር ህጉን ሰዎችን በየግላቸው ለመምራት ብቻ ሳይሆን እንደ ህዝብ በአንድ ላይ ለመምራት ሰጠ ፡፡” የተሰጡ 613 ህጎች ነበሩ የኃይማኖት መሪዎችም ህጎቹን በመውሰድ ባህላቸውን በመጨመር ሊታገሱዓቸው የማይቻሉ እንደሆኑ አመለከቱ ፡፡ በአሁኑ ጊዜ እስራኤል አስከፊ ነው ምክንያቱም ህዝቡ ሁሉንም ህጎች እና ደንቦች ሊኖርባቸው አልቻለም ፡፡ ሐዋ(15፡ 10) በአይሁድ ላይ ስለ ህግ ቀንበር ያወራል ፤ ገላ(5፡ 1) ክርስቶስ ከዚያ ሸክም ነፃ እንዳወጣን ይናገራል; መዝ 119፡ 14፣ 45፣ 103፣ 105 ደግሞ በህግ ስለ ሀብት እና ስለ ጣፋጭነት ይናገራሉ ፤ በህግም ውስጥ ነፃነት እንዳለ ፡፡

ዘዳግም(6፡ 1-3)፡ ሙሴ የተናገረው ከእግዚአብሄር የነበረው ትምህርት እስራኤላዊያን ተስፋይቱ ምድር ውስጥ እንዲከተሉት ነበር (ቁጥር 1) ፤ አምላካቸውን እግዚአብሄርን ይፈራሉ ስለዚህ ልጆቻቸው እና የልጅ ልጆቻቸው ረጅም እድሜ ይኖራቸዋል (ቁጥር 2) ፡፡ ሙሴ የእግዚአብሄርን ትዕዛዝ በጥንቃቄ እንዲሰሙ እና እንዲከተሉ ነገራቸው ይህ ከሆነ በማርና በወተት ምድር ይበለፅጋሉም ይበዛሉም ፡፡

ዘዳ(4፡ 40)፡ “ ለአንተ ከአንተም ቦኃላ ለልጆችህ መልካም ይሆን ዘንድ አምላክህም እግዚአብሄር ለዘላለም በሚሰጥህ ምድር ዕድሜህ ይረዝም ዘንድ እኔ ዛሬ የማዝዝህን ስርዓቱንና ትዕዛዙን ጠብቅ፡፡”

ዘዳ(18፡ 5)፡ “ እርሱ ከልጆቹ ጋር ተነስቶ በእግዚአብሄር ስም ለዘላለም ያገለግል ዘንድ አምላክህ እግዚአብሄር ከነገዶች ሁሉ ስለ መረጠው ነው ፡፡” እስራኤላዊያን ከእግዚአብሄር ፈቃድ ዉጮ የሆነ

ነገር ለማድረግ ከመረጡ ህይወታቸውን ሊያሳጥረው ይችላል ፡፡

ዘዳግም(6፡ 4-6)፡ እነዚህ ቁጥሮች ሴማ(ዋና የሆኑ) ተብለው ይጠራሉም “ የእግዚአብሄር የአምላካቸው “ መምሪያዎች ናቸው ፡፡ እስራኤላዊያን አምላካቸውን እግዚአብሄርን በፍፁም ልባቸው፣ በፍፁም ነፍሳቸው እና በፍፁም ኃይላቸው እንዲወዱ ታዝዘዋል ፤ ኢየሱስ ይህን በማቴ (22፡ 37) ጠቅሶታል (በተጨማሪም በማርቆስ 12 እና ሉቃስ 10 ይገኛል) ፡፡ ዘዳ(11፡ 1)፡ “ እንግዲህ አምላክህን እግዚአብሄርን ውደድ ሕጉንም ስርዓቱንም ፍርዱንም ትዕዛዙንም ሁልጊዜ ጠብቅ ፡፡” እነዚህ በልባቸው የሚጠብቁዓቸው ቃሎች ነበሩ(ዘዳ 11፡ 18; መዝ 37፡ 31; 40፡ 8; ኤር 31፡ 33) ፡፡

ቆላ(3፡ 16)፡ “ የእግዚአብሄር ቃል በሙላት ይኑርባችሁ ፡፡ በጥበብ ሁሉ እርስ በርሳችሁ አስተምሩና ገስፁ ፡፡ በመዝሙርና በዝማሬ በመንፈሳዊም ቅኔ በጸጋው በልባችሁ ለእግዚአብሄር ዘምሩ ፡፡”

አብዛኛው ሰዎች የእግዚአብሄርን ቃል ማካፈል ይፈራሉ ምክንያቱም ምን እንደሚናገሩ ስለሚፈሩ ፤ የእግዚአብሄር ቃል በእኛ ውስጥ ከሆነ መንፈስ ቅዱስ በእናንተ በኩል ይናገራል ፤ ስለ ምን እንደምንናገር አንጨነቅም ፡፡

ዘዳግም(6፡ 7-9)፡ ሙሴ እስራኤላዊያንን ለልጆቻቸው እነዚህን ትዕዛዞች እንዲደግሙላቸው እና በቤታቸው በሚቀመጡ ጊዜ፣ በመንገድ በሚጎአዙ ጊዜ፣ በማለዳ በሚነቁ ጊዜ እና ማታ ላይ በሚያርፉ ጊዜ ስለ ትእዛዞቹ እንዲያወሩ አዘዛቸው ፤ በተጨማሪም ለመታዘዛቸው እንደ ሚታይ ምልክት በእጃቸው እና በግንባራቸው እንዲይዙት(እንዲያጣብቁት) ነገራቸው ፡፡ እነዚህ ምልክቶች እንደ ብራና አይነት ናቸው ይህም የመፅሀፍ ትንሽ ብራናዎች የያዙ ናቸው ፡፡ ሲፀልዩ ይለብሱታል ፤ አሁንም እነዚህን አይሁዶች ይለብሱታል ፡፡

በተጨማሪም ሙሴ በቤቶቻቸው ቆአሚዎች እና በሮች ላይ ሙዛህ (ኃይማኖታዊ ፅሁፍ) ተብሎ የሚጠራውን በበሮቹ ቆአሚዎች ላይ ይቀመጥ የነበረውን(የሚቀመጠውን) ትንሽ እቃ ላይ ትዕዛዞችን እንዲፅፉ ነገራቸው ፡፡ በሙዛህ ውስጥ ትንሽ ብራና ዘዳ (6፡ 4-9፣ 11፣ 13፣ 21) እና ሻዳይ የሚለው የእግዚአብሄር ስም የያዘ ነው ፡፡ የሚያበሳጨው እቃው በልብ ውስጥ ካለው በላይ ጠቃሚ በሆነ ጊዜ የሴም ሀሳብ(ዋና ሀሳቡ) ባጠቃላይ ይሳታል ፡፡

ዘዳግም(6፡ 10-19)፡ ሙሴ ህዝቡን እግዚአብሄር ቃል ወደ ገባላቸው ምድር ሲሄዱ አምላካቸዉን መርሳት እንደሌለባቸውአሳሰባቸው ፡፡ እግዚአብሄርን መፍራት እና እርሱን ማምለክ ይኖረባቸዋል አምላካቸው ቀናተኛ አምላክ ስለሆነ ሌሎች አምላኮችን መከተል የለባቸው ፡፡ በማሳህ ላይ አድርገውት እንደነበረው አምላካቸውን እንዳይፈትኑ እና ሰጥቶአቸው የነበረውን ትዕዛዝ፣ ድንጋጌዎች እና ስርዓቶችን እንዲጠብቁ አሳሰባቸው ፡፡ ስለሆነም ህዝቡ በእግዚአብሄር እይታ ትክክሉ ምንድን ነው እና ጥሩውስ ምንድን ነው ብለው ያደርጋሉ በዚህም ለአባቶቻቸው ተስፋ ወደ ተገባችው ምድር መግባት ይችላሉ ጠላቶቻቸውንም ያጠፋሉ ፡፡

ዘዳግም(6፡ 20-25)፡ ሙሴ ህዝቡን ልጆቻቸው የድንጋጌዎቹን፣ የስርዓቶችን እና የትዕዛዞችን ትርጉም በጠየቁዓቸው ጊዜ በግብፅ ባሪያዎች እንደነበራችሁ እና በታላቅ ምልክት እና ድንቅ ፈርዖንንና ቤቱን ከመታ በኃላ በእግዚአብሄር እንደወጡ እንዲነግሩአቸው ነገራቸው ፡፡ በተጨማሪም ለልጆቻቸው ለአባቶቻቸው ሰጥቶአቸው ወደ ነበረው ምድር እግዚአብሄር እንዳመጣቸው እና ስርዓቶቹን እንዲከተሉ አዞአቸው እንደነበር እና እንዲፈሩት ይነግሩዓቸዋል ፡፡ በመጨረሻም እነዚህን ትዕዛዞች ከተከተሉ ፅድቅ የእነርሱ እንደሚሆን አሳሳባቸው ፡፡ የኔልሰን ማብራሪያ ይህን፡ “ ሙሴ ህግን በመጠበቅ ህዝቡን የስራ- ፅድቅን አላቀረበም ፤ ፅድቅ ከእግዚአብሄር ጋር ትክክለኛ ግንኙነት እንደሆነ ነው ፤ እግዚአብሄር ይህን ግንኙነት ያነሳሳል ልጆቹም በፍቅር አገላለፅ ይመልሱለታል ፡፡” (ሮሜ 7፡ 10; ያዕ 2፡ 10; ሮሜ 10፡ 1-10; ገላ 3፡ 11-13) ፡፡

መዝጊያ

ከዚህ መልዕክት ዉጪ የሆነ ማንኛውንም ነገር ብታገኙ ከእምነት በፊት ፅድቅ ስለማይመጣ እንዲሆን ፍቀዱ ግን ከዛይልቅ እምነት ወደ ፅድቅ ይመራል ፡፡ ሙሴ ወደ ተስፋይቱ ምድር ከመሄዳቸው በፊት እንዲከተሉት እግዚአብሄር እስራኤላዊያንን ሰጥቶአቸው በነበረው ትዕዛዞች ላይ ሄደ ፤ እግዚአብሄር ሰጥቶአቸው የነበረውን አስሩን ትዕዛዞች እና ከእነርሱ ጋር እግዚአብሄር ያደረገውን ኪዳን እንዲያስታዉሱ ነገራቸው ፡፡ በዘዳግም 6 ሙሴ እስራኤላዊያንን በልባቸው ላይ በመፃፍ የእግዚአብሄርን ትዕዛዞች እንዲጠብቁ አዘዛቸው ፡፡ አምላካቸው ቀናተኛ አምላክ እንደሆነ ያስታውሳሉ ፤ ለእነርሱም በግብፅ እግዚአብሄር ያደረገላቸውን ለልጆቻቸው ያሳስቡዓቸዋል ፡፡ የእግዚአብሄርን ትዕዛዞች ከተከተሉ ፅድቅ የእነርሱ ይሆናል ፡፡