Deuteronomy 32-34

መግቢያ

በዚህ በመጨረሻው በዘዳግም ክፍል ወደ ምንቀጥልበት መነሻ ለመስጠት በዘዳግ( 31፡ 30) እንጀምራለን ፤ የሁሉንም ትምህርት ማጠቃለያ እሰጣቸኃለሁ ከዚያም አንድ ቃል ላይ አተኩራለሁ ፡፡

ትምህርት

ዘዳግም(31፡ 30)፡ በቁጥር 30 ሙሴ ህጉ እንዲፅፈው እና ለሁሉም እስራኤል ጉባኤ ለ 2 ሚሊዮን ህዝብ ያክል የህጉን ሁሉንም እንዲደግም ተነገረው ፡፡ በተጨማሪም በዘጸ (15፡ 1-18) በቀይ ባህር ላይ ስለዳኑ እንደምስጋና(መታሰቢያ) የፃፈው ሌላ ዜማ(መዝሙር) ነበረው እንዲሁም በዘኁ 21 ህይወት ሰጪ ምንጭ ተሰጥቶአቸው ስለነበር እስራኤላዊያን ዘምረው ነበር ፡፡ ይህ ከሞቱ በፊት የዘመረው የሙሴ የቀብር ስርዓት መዝሙር ነበር ፡፡ በመሳ 5 ድቦራና ባርቅ እስራኤላዊያን ከነዓናዊያንን ካሸነፉ ቦኃላ የድል መዝሙር ዘመሩ ፤ በ 1ሳሙ (18፡ 6-7) የእስራኤል ሴቶች ጎልያድን የዳዊትን ማሸነፍ ለማክበር መዝሙር ዘምረዋል ፤ አብዛኛዎቹ እነዚህ መዝሙሮች ያሸነፉአቸው ስለ ህይወት ሰጪ ድል ነበሩ ፡፡ በ 2ዜና (29፡ 30) ሌዋዊያን ለኢየሩሳሌም ቤተ መቅደስ የምስጋና እና የስግደት መዝሙር ዘመሩ ፡፡ የሙሴ መዝሙር በዚህ ምዕራፍ እንደ አመፀኛ ህዝብ ስለ እስራኤል ነበር፡፡

ዘዳግም(32፡ 1-14)፡ እግዚአብሄር ፅኑ ነው ነገር ግን ሌላ አይደለም በተለይ እስራኤላዊያን ፅኑ ነበሩ ፡፡ ዋይርስቤ የሚለው በዚህ ሂደት ሙሴ የእግዚአብሄርን ባሕርይ መለየት ጀመረ ፤ ቁጥር 4 እግዚአብሄርን የሚገልፀው እንደ “ እርሱ አምላክ ነው(እንደ አለት) ፤ ስራውም ፍፁም ነው ፤ መንገዱም ሁሉ የቀና ነው ፤ የታመነ አምላክ ክፋትም የሌለበት እርሱ እዉነተኛና ቅን ነው ፡፡” በዚህም የእስራኤል የእግዚአብሄር ምርጫ የቀረበ(የተሰጠ) ነው ፤ እግዚአብሄር ለእስራኤል እቅድ ነበረው (ቁጥር 8-9) ፤ የሙሴ መዝሙር በምድረበዳ ለእነርሱ የእግዚአብሄርን ጥበቃ በማስታዎስ ጀመረ ፡፡ እግዚአብሄር ይጠብቃቸው ነበር ፤ ሙሴ የእግዚአብሄር በረከት ተስፋ በገባላቸው ምድር ላይ እንደነበር አሳሳባቸው (ቁጥር 13-14) ፡፡

ዘዳግም(32፡ 15-21)፡ በቁጥር 15 ግን ሙሴ የእግዚአብሄርን መልካምነት መተውን(መግፋትን) አቀረበ፡ “ ይሹሩን ወፈረ ረገጠ…..የመድኃኒቱንም አምላክ ናቀ “ ፤ “ይሹሩን” ለእስራኤል ሌላ ስሙ ነው በዚህም የዚህ ቁጥር መጨረሻው ላይ ያሉ ቃሎች እንዴት አይሁዶች በአዲስ ኪዳን መዓዘን ድንጋዩን እንደሚገፉት የሚያመለክቱ ትንቢታዊ እንደሆኑ አምናለሁ ፡፡ እስራኤላዊያን በዚህ ስፍራ ከተቀመጡ እግዚአብሄር በእነርሱ ፊት ያመጣውን ሁሉንም ነገር ይገፋሉ ፤ እስራኤላዊያን ለሰይጣን በመሰዋት እንካን ከእግዚአብሄር በጣም ርቀው ሄዱ (ቁጥር 17)፡፡ ለሰይጣናዊ አምልኮ እና ለወደቁ መልአክቶች ዕያመጡ ነበር ፤ በምላሹ እግዚአብሄር ቁጣውን ያፈስስባቸው እና ፊቱንም እንካን ከእነርሱ ይሰዉርባቸው ነበር (ቁጥር 20) ፡፡ ባልታወቁ አምላኮች የእግዚአብሄርን ቅናት አነሳሱት (ቁጥር 21) ስለዚህ “ በትንሽ ህዝቦች ቅናታቸውን አስነሳለሁ ፤ በተናቁ ህዝቦች አናድዳቸዋለሁ “ አለ ፡፡ ይህ ከአጠቃለልን ቦኃላ የምንሰፍርበት(የምናርፍበት) ጥቅስ ነው ፡፡

ዘዳግም(32፡ 28-52)፡ እስራኤላዊያን እግዚአብሄር አዝዞአቸው በነበረው ላይ ጭፍን እልኸኝነታቸውን አሳዩ (ቁጥር 28-33) ስለዚህ እግዚአብሄር የእስራኤልን ኃይል አሳነሰ (ቁጥር 34-38) ፡፡ እግዚአብሄር እጁን ወደ “ ሰማይ እዘረጋለሁና እንዲህም እላለሁ ለዘላለም እኔ ህያው ነኝ የሚንቦገቦግ ሰይፌን እስለዋለሁ “ ይላል (ቁጥር 40-42) በራዕይ የክርስቶስ የሚንቦገቦግ ሰይፍ የሚያምር ስዕል ተሰጥቶናል ፡፡ በቁጥር 43 እግዚአብሄር ስለፈወሳቸው ህዝቡ መደሰት ይችላሉ ፤ “ ምድሩን እና ህዝቡን ያነፃል ፡፡” የሙሴ መዝሙር የማስጠንቀቂያ ሆነ (ቁጥር 46) ስለሆነም ህዝቡ ማስጠንቀቂያውን ሊቀበሉ ያገባቸዋል ፡፡ በመቀጠል እግዚአብሄር ሙሴን ባለማመኑ ወደ ሚሞትበት ወደ ናባው ተራራ እንዲወጣ ነገረው ፤ ሙሴ የከነዓንን ምድር መመልከት ይችል ይሆናል ይሁን እንጂ በፍፁም አይገባባትም (ቁጥር 48-52) ፡፡

ዘዳግም 33፡ በቁጥር 1-5 ሙሴ ጠቅላላ ለእስራኤላዊያን በረከትን ሰጠ ከዚያ በመቀጠል በቁጥር 6 መጀመሪያ ሙሴ ለሮቤል፣ ለይሁዳ፣ ለሌዊ፣ ለቢኒያም፣ ለዮሴፍ፣ ለዛብሎን፣ ለጋድ፣ ለዳን፣ ለንፍታሌም እና ለአሴር ነገዶች ባረካቸው ፡፡ በቁጥር 26-29 እስራኤላዊያንን በዚህ ሁሉ እግዚአብሄርን እንዲያተኩሩ አዘዛቸው ፡፡

ዘዳግም 34፡ ሙሴ የተስፋይቱ ምድር እይታ ተሰጥቶት ነበር (ቁጥር 1-4) ከዚያም በቁጥር (5-8) ሙሴ ሞቱ መላው ሀገርም አዘነ ፡፡ ቁጥር 9-12 ኢያሱ ብዙ ጥበብ እንደተሰጠው መዝግቦአል ነገር ግን እስካሁን ደግሞ ልክ እንደ ሙሴ ስም አልነበረም ፡፡ ይህ የሙሴ ዘመን መጨረሻ ነበር መሪነቱም ወደ ኢያሱ ተላለፈ ፡፡

አሁን ወደ ዘዳ (32፡ 21) ስንመለስ ሙሴ ወደ ሌላው ነብይ ኢየሱስ በማመልከት እንደ ነብይ አገልግሎአል ፤ የዘዳግም ታሪክ ያ ነው ፡፡ እግዚአብሄር እስራኤላዊያንን በአመፃቸው የሚቀጥሉ ከሆነ በጣም እንደሚቀና እስራኤላዊያንን(አይሁዶችን) ለማስቀናት ታናሽ(የተናቀ) ህዝቦችን እንደሚጠቀም አስጠመቀቃቸው ፡፡ እግዚአብሄር አይሁዶችን እንደሚያስቀናባቸው ያወራው የነበረው ቡድንአይሁዶች ያልሆንን አህዛቦች እኛ ነን ፡፡

ለምን ህግን(ኦሪትን) ማጥናት በጣም ያስፈለገው ይህ ነው ፤ እንደ አማኝ የእግዚአብሄርን ቃል ከአይሁዶች በላይ በጣም ልናውቅ ያስፈልገንል ፤ ለምን ? በክርስቶስ ምን እንዳለን እንዲፈልጉ እገልጋለሁ ፡፡ ባጠቃላይ የመጀመሪያዎቹ አምስት የመፅሀፍ ቅዱስ መፅሀፍት በመጨረሻ ወደ ኢየሱስ በዘር፣ በነፃ አዉጪ፣ በአስተሰሪይ፣ በአለት እና በነብይ ያመለክታሉ ፤ እነዚህ አምስት ቃላቶች ወደ ኢየሱስ ያመለክታሉ ፡፡

አይሁዶች እስካሁን የእግዚአብሄር ምርጫ ህዝቦች ናቸው ፤ “ ለአምላክህ ለእግዚአብሄር አንተ ቅዱስ ህዝብ ነህና ፤ በምድር ፊት ከሚኖሩ አህዛብ ሁሉ ይልቅ ለእርሱ ለራሱ ህዝብ ትሆኑለት ዘንድ አምላክህ እግዚአብሄር መረጠህ ፡፡ እግዚአብሄርም የወደዳችሁና የመረጣችሁ ከአህዛብ ሁሉ በቁጥር ስለ በዛችሁ አይደለም ፤ እናንተ ከአህዛብ ሁሉ በቁጥር ጥቂቶች ነበራችሁና ፤ ነገር ግን እግዚአብሄር ስለ ወደዳችሁ ለአባቶቻችሁም የማለላቸውን መሐላ ስለ ጠበቀ ስለዚህ እግዚአብሄር በጽኑ እጅ አወጣችሁ ከባርነትም ቤት ከግብፅ ንጉስ ከፈርዖን እጅ አዳናችሁ “ (ዘዳ 7፡ 6-6) ፡፡ አይሁዶች የእግዚአብሄር ምርጫ ህዝቦች ነበሩ ፡፡

ሮሜ (1፡ 16) “ በወንጌል አላፍርምና ፤ አስቀድሞ ለአይሁዳዊ ደግሞም ለግሪክ ሰዉ ለሚያምኑ ሁሉ የእግዚአብሄር ኃይል ለማዳን ነውና ፡፡” “ አስቀድሞ” የሚለው ቃል ወንጌል ለአይሁድ ነበር ማለት ነው ፤ ነገር ግን ወንጌልን(አድስ ኪዳን) ከመግፋታቸው የተነሳ ድነት ለአህዛብ መጣ ፡፡ የህግን መፅሀፍት በማጥናት እስራኤላዊያንን ኢየሱስ ክርስቶስን መግፋታቸው ትርጉም ይሰጣል ፡፡

ሮሜ (11፡ 11)፡ “ እንግዲህ የተሰናከሉ እስኪወድቁ ድረስ ነውን ? እላለሁ ፡፡አይደለም ፤ ነገር ግን እነርሱን ያስቀናቸው ዘንድ በእነርሱ በደል መዳን ለአህዛብ ሆነ ፡፡” በእምቢትኝነታቸው ምክንያት በነሱ ፋንታ ድነት ወደ አህዛብ መጣ ፡፡ ዘዳ (32፡ 21) ወንጌል ወደ አህዛብ ሲመጣ አይሁዶችን ያበሳጨዋል ይህን ክስተት ተንብዮታል ፡፡ በእግዚአብሄር ላይ እንደ ክርስቶስ እመነታቸውን ያደረጉ የአይሁድ ቅሪቶች አሉ ፡፡ በዘዳግም የሆነው ሁሉ ወደ አህዛብ ስለ ሚመጣው ድነት ይመራል ፡፡ እግዚአብሄር አይሁዶችን አልገፋቸውም ፤ እስካሁን ለመረጣቸው ህዝቦቹ እቅድ አለው ፡፡

ሮሜ (10፡ 19-20)፡ “ ነገር ግን እስራኤል ባያውቁ ነው ወይ ? እላለሁ ፡፡ ሙሴ አስቀድሞ እኔ ሕዝብ በማይሆነው አስቀናችኃለሁ በማያስተውልም ሕዝብ አስቆጣችኃለሁ ብሎአል ፡፡ ኢሳያስም ደፍሮ ላልፈለጉኝ ተገኘሁ ላልጠየቁኝም ተገለጥሁ አለ ፡፡” አህዛቦች እግዚአብሄርን አልፈለጉትም ነበር ነገር ግን አይሁዶችን ለማስቀናት እግዚአብሄር ድነትን ለመስጠት መረጣቸው ፡፡ ከቅናት ቦኃላ ወደ ኢየሱስ ለተመለሱት አይሁዶች መጋረጃው ይነሳል ወደ ወይን ማፈራታቸው እንደገና ይሆናል በአለምም ላይ ኃብታሞችን ያመጣሉ ፡፡

ሮሜ (11፡ 12)፡ “ ዳሩ ግን በደላቸው ለዓለም ባለ ጠግነት መሸነፋቸውም ለአሕዛብ ባለ ጠግነት ከሆነ ይልቁንስመሙላታቸው እንዴት ይሆን ! “

ሮሜ (11፡ 24)፡ “ አንተ በፍጥረቱ የበረሀ ከነበር ወይራ ተቆርጠህ እንደ ፍጥረትህ ሳትሆን በመልካም ወይራ ከገባህ ይልቁንስ እነዚያ በፍጥረታቸው ያሉት ቅርንጫፎች በራሳቸው ወይራ እንዴት አይገቡም ? “ በሰው መውደቅ ምክንያት ወደ ቤተሰቡ ተመልሰዉ እንዲመጡ ይፈልጋል እግዚአብሄር ለአይሁዶች ድነታቸውን እንዲቀበሉ የሚያስፈልጋቸው ነበር ፡፡ ይህ አይሁዶች መቸተ ነው የሚያገኙት ? ለኢየሱስ አዎ እንዳልነው አይሁዶች ያለንን ይፈልጋሉ ፡፡ በክርስቶስ እነርሱን በሚያስቀና መንገድ እየኖርንን ነው ? ምን እንዳለን እንዲያዩ የተለየን ለእነርሱ ልዩ መሆን ይገባናል ፡፡ አይሁዶች ከገፉት ጀምሮ ለተቀበልነበው መንፈሳዊ በረከት አመስጋዮች መሆን ይገባናል ፡፡ ወደ አይሁዶች የእግዚአብሄር ምርጫ ህዝቦች ተመልሰን ልናፈስ(ልናጠጣ) ያስፈልገናል ፤ በእግዚአብሄር ምርጥ ህዝቦች ጀመረ በእግዘሂአብሄርም ምርጥ ህዝቦች ያበቃል(ይጨርሳል) ፡፡

ሮሜ (15፡ 27)፡ “ ወደዋልና የእነርሱም ባለ እዳዎች ናቸው ፤ አህዛብ በእነርሱ መንፈሳዊ ነገርን ተካፋዮች ከሆኑ በስጋዊ ነገር ደግሞ ያገለግሉዓቸው ዘንድ ይገባቸዋል ፡፡” እንደ አህዛብ ለአይሁዶች በሚያስፈልጋቸው በአካላዊና በተጨባጭ ልናገለግላቸው ተገደናል(ግዴታ አለብን) ፡፡

መዝጊያ

በአይሁዶች እንቢተኝነትና በእግዚአብሄር ላይ በአመፅ በሄዱበት ተጠቃሚዎች ነን ፤ በማንኛውም መንገድ በምንችለው ማገልገል እና ወደ እነርሱ መመለስ የኛ ስራ ነው ፡፡