Deuteronomy 31

መግቢያ

የዘዳግምን እን ሙሴ የፃፈውን ሁሉንም የህግ መፅሀፍት( ፍጥረት, ዘጸዓት, ዘሌዋዉያን, ዘኁልቁ እና ዘዳግምን) ለመጨረስ አንድ ቀን ብቻ ይቀረናል ፡፡ የመጨረሻዎቹ ጥቂት ቀናቶች ስለ ሙሉ በረከት እና እርግማን ጥቅል ነው ፡፡ የምለው ዘዳግም 30 ሙሉ ያለው የነበረውን ህይወት እንምረጥ ፤ ወደ ዘዳግም 31 በጥልቅ ስንቆፍር ስለ ተጨባጭ, ተግባራዊ ታሪክ ልንከተለው ስለምንችለው የምናወራ ይሆናል ፡፡ እርግጥ ነው በመጀመሪያዎቹ አምስት ቁጥሮች በመሪነት ለውጥ አለ - ከሙሴ ወደ ኢያሱ ፡፡

ትምህርት

ዘዳግም(31፡ 1-2)፡ ቁጥር 1 የሚለው “ ሙሴ ሄዶ ይህንን ቃል ለእስራኤል ሁሉ ነገረ ፡፡” ስብከቱ ቀጠለ ፤ በቁጥር 2 ሙሴ 120 አመት እንደ ነበር እንዳረጀ እና ዮርዳኖስን ተሸግሮ መሄድ እንደማይችል ገለፀ ፡፡

ስለ ሙሴ ህይወት ምንድን እናውቃለን ?

• የመጀመሪያዎቹን 40 አመታት ሙሴ በግብፅ አሳለፈ ፡፡
• ሁለተኛው 40 አመታት በጎችን በመጠበቅ እና ከቤተሰቡ ጋር በመሆን በምድያም አለፈ ፡፡
• የመጨረሻዎቹን 40 አመታት እስራኤላዊያንን ከግብፅ አዉጥቶ ወደ ተስፋይቱ ምድር በመምራት ሙሴ በምድረበዳ አሳለፈ ፡፡
• 120 አመቱ ላይ ሞተ የአየኑ እይታው እና ጥንካሬው ሙሉ ነበር ፤ ጤንነቱና ችሎታው መሪነቱን እንዳይቀጥል አላደረገውም (ዘዳ 34፡ 7) ፤ ኃጢዓት ከለከለው ፡፡
• የሙሴ ኃጢዓቱ ወደ ተስፋይቱ ምድር እንዳይገባ ከለከለው (ዘዳ 1፡ 37-38) ፡፡
• ሙሴ ወደ ተስፋይቱ ምድር እንዲገባና ህዝቡን እንዲመራ እግዚአብሄር እንዲፈቅድለት ለመነው ፡፡
• እግዚአብሄር አልተቀበለውም አድስ መሪነትን ለማምጣት የሙሴን ኃጢዓቱን ተጠቀመበት (ዘዳ 3፡ 23-29) ፡፡

ዘዳግም(31፡ 3-6)፡ ሙሴ ለእስራኤላዊያን ኢያሱ ዮርዳኖስን እንደሚያሻግራቸው ገለፀላቸው (ቁጥር 3) ፤ በአሞራዊያን ነጉሶች በሴዎንና በዐግ ላይ እንዳደረገው ጠላቶቻችሁን ያሸንፋቸዋል ወደ እስራኤላዊያንም ይመልሳቸዋል (ቁጥር 4-5) ፡፡ በኢያ(1፡ 5) መሰረት እግዚአብሄር ኢያሱን “ በሕይወትህ ዕድሜ ሁሉ ማንም አይቐቐምህም ፤ ከሙሴ ጋር እንደ ሆኑሁ እንዲሁ ከአንት ጋር እሆናለሁ ፡፡” እስካሁን ያ ቃል መልካም ነው ፤ ምንም ቢገጥመን - ሱስ, የትዳር ጉዳይ, የድህነት ውሳኔም ችግር የለም - እግዚአብሄር አይተወንም ወይም አይጥለንም ፡፡ ስለዚህ በቁጥር 6 ሙሴ ኢያሱን: “ ጽኑ አይዞአችሁ አትፍሩ ከፊታቸውም አትደንግጡ ፤ አምላክህ እግዚአብሄር እርሱ ከአንተ ጋር ይሄዳል ፤ አይጥልህም አይተውህም ” አለው ፤ “ እነርሱ “ የሚለው ለእስራኤላዊያን ተዛማጅ ነው ፡፡ ሙሴ ኢያሱ በሚመራቸውን ህዝቦች ድንጉጥ እንዲሆን ወይም ሙሴ ባለመኖሩ ፈሪ እንዲሆን አልፈለገም ፤ ይልቁንም ሙሴ ኢያሱ በእግዚአብሄር ላይ እንዲደገፍ ፈለገ ፡፡ በኢያ 1 እግዚአብሄር ኢያሱን እና ህዝቡን ሰዎስት ጊዜ ጠንካራ እና ፀኑ እንዲሆኑ አዝዞአቸዋል (ቁጥር 6-7, 9) ፡፡ ሎይዝ ቢ. ስሜድስ የሚለው “ ጀግንነት በፀሎት የራሰ ፍራትን ብቻ ነው ፡፡” በጀግንነት መጎአዝ የምንችልበት ብቸኛው መንገድ መፀለየ እና ወደ አድሲቱ ምድር እንድንገባ ፍርሀታችንን እንድንቐቐመው እግዚአብሄርን መጠየቅ ነው ምክንያቱም እግዚአብሄር ከእኛ ጋር ነው ፡፡

የእስራኤል ህዝቦች ወደ ተስፋይቱ ምድር እንዲሄዱ(እንዲገቡ) ታዝዘው ነበር ፡፡ ማቴ (28፡ 18-20) የሚለው ሁሉም ስልጣን ባለው በኢየሱስ ወደ ሁሉም አይነት ምድሮች፣ አካባቢያችን ወዳሉ ጎረቤቶች፣ ወደ ትልቅ ከተሞች እና ዉጪ ሀገራቶች በመሄድ በአብ በወልድ እን መንፈስ ቅዱስ ስም እንድናጠምቅ ተሾመናል ፡፡ ይህን በማድረግ ለማስተማር እና ደቀመዝሙር ለማድረግ ተሸመናል ፤ የትም ብንሄድ ችግር የለም እግዚአብሄር በዚያ አለ አይተወንም ፡፡ “እስከ አለም ፍፃሜ” የሚለው ሀረግ ኢየሱስ ተመልሶ እስኪመጣ ማለት ነው ፤ ለዘላለም አብሮን ይሆናል ፡፡ ፍርሀት በመንገድ ላይ ካገኝንይህ ስራ የለም ፡፡

ዘዳግም(31፡ 7-8)፡ ሙሴ ኢያሱን በሁሉም እስራኤላዊያን ፊት ጠራው ህዝቡንም ወደ ተስፋይቱ ምድር እንደሚመራ ነገረው (ቁጥር 7) ፡፡ ዋልተር ሊፕማን የሚለው “ የአንድ መሪ የመጨረሻው ፈተና ከኃላው ላላ እምነተ ፅኑ ወይም ለሚሸከም መተው ነው “፤ ከሱ ኃላ የሚመራ ሙሴ ኢያሱ ነበረው ፡፡ ይህ በግልፅ የእግዚአብሄር መሪነት መፀሀፍ ቅዱሳዊ ምሳሌ ነው ፤ ስለ ኢየሱስ እና ስለሐዋሪያቱ አስቡ ፤ ያፈሰሰባቸው 12 ሰዎች ነበሩት ፡፡ ለእኛ መነሳሳት ሊሆነን የሚገባው ምንድነው በእርሱ ከተያዙት አንዱ ነው ፡፡ በእዉነት ያፈሰሰባቸው ጢቂቶች የተጠራጠሩ ሰዎስት ነበሩት ፤ ፍፁም ቡድን ነበር ፡፡ ሐዋሪያው ጳዉሎስ ጢሞቲዎስ እና ቲቶ ላይ አፍስሶአል ፡፡ በኢያሱ ጉዳይ ምንድን ሆነ ሙሴ በህዝቡ ፊት በማቆም ኢያሱን በጣም እየታመነበት እንደ ነበር የነገራቸው ነው ፤ የመሪነት ማስተላለፍ ነበር ፡፡ ዋይርስቤ የሚለው የመሪነት ቅያሬ ከሌለ በህዝቡ ላይ የእግዚአብሄር ፍርድ ማስረጃ ነው (ኢሳ 3፡ 1-4; ዘዳ 1፡ 38; 31፡ 14; 32፡ 51-52) ፡፡ እግዚአብሄር በቦታው ያስቀመጠው ማስተላለፍ ካልሰራ ባለመታዘዝ የሆነ አለመረጋገት ነው ፤ ኢያሱ ዝግጁ እና ለመቀበል ተዘጋጆቶ ነበር የእግዚአብሄርም እጅ በእርሱ ላይ ነበር ፡፡ በህዝቡ ፊት ኢያሱ ከሙሴ ጋር መጣ የሙሴንም ዜማ ሙሉ ቃሎች ደገመ ፤ ይህ ሙሴ ለኢያሱ ስልጣኑን እየለቀቀለት እንደነበር ያሳያል ስለዚህም ኢያሱ መውሰድ(መቀበል) ይችላል ፡፡

ዘዳግም(31፡ 9-13)፡ መሪነት ከሙሴ ወደ ኢያሱ እንደተቀየረ ሙሴ ካህናቱን በሁሉም ህዝብ ጉባኤ ፊት፣ ወጣቶች እና ለልጆቹም መሳይ በእያንዳንዱ ሰባት አመት ህጉን እንዲያነቡላቸው አዘዛቸው ፡፡ በሸክም ውስጥ ባልነበረበት እንካን የእግዚአብሄር በሌላው ላይ ሁልጊዜ ቅድሚያ ይወስዳል ፡፡ የእግዚአብሄር ቃል ህጉ መሰረታቸው ሆኖ ይቀመጣል (ይቀራል) ፤ እስራኤላዊያን ወደሚሄዱበት ሁሉ ይሄዳል ፡፡

ዘዳግም(31፡ 14-15)፡ የሙሴ የሚሞትበት ጊዜ እንደቀረበ እግዚአብሄር እንዲያዝዘው ኢያሱን እንዲያመጣው ነገረው ፤ እግዚአብሄር በግል ወደ ድንካኑ መግቢያ ላይ በደመና አምድ ተገለጠላቸው ፡፡ እግዚአብሄር ለሙሴ ተገልጦለት ነበር አሁን ደግሞ ለኢያሱ ተግባር እየተገለጠለት ነበር ስለዚህ ህዝቡ ከኢያሱ ጋር እንደነበር ማየት ይችላሉ ፡፡

1 Louis Smeedes, “An Introduction to Mission Beyond the Mission,” Theology, News, and Notes (October 1983), p. 3; quoted in Expository Notes of Dr. Thomas Constable, Deuteron- omy; p. 171; available online at https://planobiblechapel.org/tcon/notes/pdf/deuteronomy.pdf

ዘዳግም(31፡ 16-23)፡ እግዚአብሄር ሙሴን ስለ ሞቱ እና ህዝቡ የማይታዘዙ እና የማያምኑ እንደሚሆኑ ነገረው (ቁጥር 16) ፡፡ እግዚአብሄር በእነርሱ ብስጭቱ እንደሚያድግ እና እንደሚተዋቸው ከዚያም ችግር እንደ ሚገጥማቸውና መቀሰፍት እንደሚያገናቸው ተናገረ ፡፡ እግዚአብሄር ስለተዋቸው አንድ ቀን ችግር እንደመጣ ያውቃሉ (ቁጥር 17) ፤ ስለሆነም ሙሴ ለእስራኤላዊያን ማስተማር የቻለበትን ዜማ(መዝሙር) ይፅፈዋል ስለዚህ ይህ ስለ እግዚአብሄር ምስክር ሊሆን ይችላል (ቁጥር 19) ፡፡ ሙሴ በዚያን ቀን ዜማውን(ህጉን) ፃፈ ለእስራኤላዊያንም አስተማረው (ቁጥር 22) ፤ ኢያሱም ታዘዘ(ተሾመ) (ቁጥር 23) ፡፡

ዘዳግም(31፡ 24-29)፡ የእግዚአብሄር ቃል መጠበቅ ሙሴ በፃፈው ዜማ(ህግ) በኩል መጣ ፤ ምክንያቱም ቁጥር 24 የሚያወራው “ እንዲህም ሆነ ፤ ሙሴ የዚህን ህግ ቃሎች በመጽሀፍ ከጻፈ ከፈጸመም በኃላ “ አንዳንድ ሰዎች ይህን ዜማ(ህግ) በእዉነቱ የተቅላላ የህግ መፅሀፍ ነበር ብለው ያስባሉ ፡፡ ሙሴ በእስራኤላዊያን እንደ ምስክር ህጉን በኪዳኑ ታቦት አጠገብ እንዲያስቀምጠው ታዘዘ (ቁጥር 26) ፡፡ በሚያሳዝን ሁኔታ ሙሴ በተዋቸው ጊዜ እስራኤላዊን ታዛዥ ነበሩ ነገር ግን እግዚአብሄር ይሆናሉ ብሎ እንደተናገረው ወደ ክህደት ይመለሳሉ (ቁጥር 29) ፡፡

መዝጊያ

የእስራኤላዊያንን የራሳቸውን ኃጢዓት በሚነግር በተፃፈ ውርስ በዚህ ህግ ሙሴ የመሪነቱን ጊዜ አበቃ ፤ ለሙሴ ቀላል ሊሆን እንደማይችል ያውቃል ነገር ግን እግዚአብሄር እንዳዘዘው አደረገ ሙሴ ለእግዚአብሄር ታማኝ በመሆን እና በመታዘዝ የመሪነቱን ጊዜ አበቃ ፡፡